Koroner Arter Hastalığı Teşhisi ve Tedavisi

Koroner arter hastalığı, kalbi besleyen damarların genellikle ateroskleroz (damar sertliği) nedeniyle daralması veya tıkanması sonucu meydana gelir. Halk arasında ‘iskemik kalp hastalığı’ olarak daadlandırılır. Tıkanıklık kalbin kan ihtiyacını karşılayamayacak seviyeye ulaştığında göğüs ağrısı (anjina) (göğüs ağrısı) ve kalp krizi gelişebilir.

Koroner Arter Hastalığı

Basit yaşam şekli ve uygulanacak diyetlerle koroner arter hastalığıönlenebilir. Çoğu vaka ilaç ile tedavi edilebilir, ancak ilacın yeterliolmadığı durumlarda cerrahi tedavi gerekebilir. Dünya genelinde koroner arterhastalığına bağlı ölüm oranları tüm ölüm nedenleri içinde ilk sıradadır. Kalpkrizi belirtileri görülmesi halinde derhal 112 acil servisten yardım istenmelidir.Erken tedavinin hayat kurtardığı akıldan çıkarılmamalıdır.

Koroner Arter Hastalığının Nedenleri

Koroner arterlerin iç kısmında kolesterol kristalleri,kalsiyum, düz kas hücreleri ve diğer materyallerden oluşan düzensiz birikimlermeydana gelir. Bu birikimler “aterosklerotik plak” olarak tanımlanır. Buplaklar nedeniyle koroner arter damar duvarı kalınlaşır, sertleşir ve daralır.Kalp damarlarında meydana gelen bu daralma küçük yaşlarda başlar ve zamanlagiderek artar.

Bu plaklar çok büyümeden herhangi bir belirti vermeyebilir. Kan akımı azalıp kalp kasının kan ihtiyacını karşılayamayacak seviyeye geldiğinde göğüs ağrısı (anjina) gibi şikayetler ortaya çıkar. Başta sigara kullanımı gibi çeşitli risk faktörleri nedeniyle bu plaklar parçalanırsa oluşan kan pıhtılarının kalp atardamarlarını tam tıkamasıyla kalp krizi meydana gelir.

Koroner Arter Hastalığının Risk Faktörleri

  • İleri yaş: Koroner arter hastalığı teşhisi genellikle erkeklerde 50-60, kadınlarda ise 60-70 yaşları arasında konulmaktadır.
  • Erkek cinsiyet: Bu hastalık erkeklerde kadınlara oranla 4 kat daha fazla görülür.
  • Aile öyküsünde 50 yaşından önce koroner arter hastalığı olması
  • Sigara kullanımı
  • Şeker hastalığı
  • Obezite
  • Yüksek tansiyon
  • Kolesterol düzeyleri (Kötü kolesterol olarak bilinen LDL’nin 100 mg/Dl seviyesinden fazla olması, iyi kolesterol olarak bilinen HDL’nin 40 mg/Dl seviyesinden düşük olması)
  • Hareketsiz yaşam şekli
  • Alkol tüketimi
  • Stresli yaşam

Koroner Arter Hastalığının Belirtileri

  • Göğüs ağrısı (Anjina Pektoris)
  • Kalp krizi
  • Kalp yetmezliği
  • Aritmi (çarpıntı)

Anjina Pektoris (Göğüs ağrısı)

En sık görülen belirtidir. Tipik olarak aşırı efor sarf edildiği zaman ortaya çıkan ve istirahat veya uygun ilaçla geçen, göğüs, alt çene, omuz, sırt, kollarda ağrı hissedilen bir rahatsızlıktır. Ağrı genellikle mide üzerinde hissedilebilir. Belirtiler genellikle basınç, sıkışma, ağırlık, boğulma şeklinde tanımlanır. Ağrının şiddeti değişken olabilir ayrıca nefes darlığı eşlik edebilir. Halsizlik veya baygınlık, geğirme, bulantı, huzursuzluk, ölüm korkusu da belirtiler arasındadır.

Kalp krizi

Kalp damarlarının plaklardan kopan kan pıhtıları ile tamamen tıkanması sonucunda oluşur. Tıkanan damarın beslediği bölgeye yeterince kan ve oksijen gitmemesi nedeniyle kalp kasında doku ölümü meydana gelir. Ağrı; göğüs, omuz arası bölge, alt çene,  sırt ve kollara yayılan baskı tarzında bir ağrıdır. Ağrı istirahat ve nitratlarla geçmez ve 15 dakikadan uzun sürer. Soğuk soğuk terleme, nefes darlığı ve kalp çarpıntısı eşlik edebilir.

Kalp yetmezliği

Kalp performansının azalması sonucu, kalbin doku ve organlara gerekli ve yeterli kanı gönderememesi ile ortaya çıkan kritik bir tablodur. Kalp yetmezliği sorunu, nefes darlığı, bacaklarda şişme ve boyundan geçen damarlarında belirginleşmeye sebep olabilir. Belirtiler hemen gelişebileceği gibi yavaş yavaş da gelişebilir.

Aritmi

Kalp atışın hızının düzensiz olması veya ritim bozukluğu ile meydana gelir. Hastalar yaşadığı belirtiyi genellikle çarpıntı olarak tanımlar.

Koroner Arter Hastalığının Teşhisi

Hastalığın kesin teşhisi iyi bir anamnez (tıbbi hikaye),fizik muayene, kan testleri ve görüntüleme yöntemleri ile konulur.

Anamnez

Hastanın şikayetleri ayrıntılı olarak sorgulanır. Ağrının şiddeti, yeri, süresi ve yayılma şekli önemlidir. Aile öyküsünde kalp hastalığı olup olmaması, sigara gibi risk faktörleri sorgulanır.

Fizik muayene

Muayene esnasında hastanın kan basıncı ölçülür. Doktor tarafından steteskop ile kalp ve akciğer dinlenir. Bacakta ödem varlığına boyunda toplardamar dolgunluğuna bakılır. Kalp hastalığından şüphe edilmesi halinde ileri tetkikler istenir.

Kan testleri

Kan değerlerinde CK, CK-MB, troponin gibi kalp hormon ve enzim düzeylerine bakılır. Kalpte bir sorun olması halinde bu testlerde yükseklik olabilir. Risk faktörleri arasında olan kan kolesterol ve şeker düzeylerine bakılır.

Görüntüleme testleri

Elektrokardiyogram (EKG): Göğüs bölgesine yapıştırılan elektrotlar aracılığıyla kalbin elektriksel aktivitesinin kaydının yapıldığı bir tanı yöntemidir. Kalp hızı, ritmi, kalp kasına yetersiz kan ve oksijen gidişini gösteren belirtiler, geçirilmiş kalp krizi bulguları EKG yardımı ile görülebilir.

Ekokardiyografi (EKO): Kalp ultrasonu olarak bilinir. Kalp kas dokusu ölümüne bağlı kalp duvarlarında hareket bozukluğu olup olmadığı bu yöntemle kontrol edilir. Kalp yetmezliği hakkında gerekli bilgileri verir.

Stres testi: Kalbin fiziksel aktivite esnasında nasıl çalıştığına dair bilgi toplamak için kullanılır. Kişi bir koşu bandı üzerinde yürürken veya egzersiz bisikleti sürerken kalp ritmi, tansiyonu ve solunumu izlenir. Gizli koroner arter hastalığının teşhisinin konulmasında yardımcı olan bir tanı yöntemidir.

Anjiyografi: Anjiyografi yönteminde atardamarların iç kısmını göstermek için boya ve özel x ışınları kullanılır. Kateter olarak bilinen ince ve esnek bir tüp koldaki, kasıktaki veya boyundaki bir kan damarı içine yerleştirilir. Röntgen görüntüsünde görülebilen boya maddesi kateterden arterlere enjekte edilir. Doktor bu yöntemle damarlardaki kan akışını izleyebilir. Bu yöntem plağın arterleri bloke edip etmediğini ve boyutunu gösterebilir. Hem teşhis hem de tedavi amaçlı kullanılır.

Radyonükleid test: Kişiye enjekte edilen radyoaktif madde ile kalbin görüntüsünün özel bir kamera ile kayıt edilme işlemidir. Kalp kasının egzersiz esnasında yeterli kan akışını alıp almadığını göstermek için kullanılır.

Koroner Arter Hastalığının Tedavisi

Koroner arter hastalığında tedavi planı hastaya özeldir.Tedavi planı; hastadaki belirtiler, damardaki darlığın derecesi, hastalıklıdamar sayısı, kalp kasının kasılma gücü, hastanın ilaç tedavisine yanıtı,hastanın yaşı, başka hastalıkların varlığı değerlendirilerek şekillenir.Tedavide ki amaçlar; anjinal belirtileri geçirmek, kalp krizine engel olmak,  yaşam süresini uzatmak, kalbin fonksiyonlarınıkorumak ve kişin egzersiz kapasitesini artırmaktır. İlaç tedavisi veya cerrahitedavi tek tek ya da birlikte uygulanabilir.

İlaç Tedavisi

Antiplatetler (Kan sulandırıcılar): Amaç kanı sulandırmak ve pıhtı oluşumunu önleyerek koroner arter hastalığı oluşumunu azaltmaktır. Genellikle düşük doz aspirin ve klopidogrel kullanılır. Pıhtıyı önlemek için düşük dozda kullanılan bu ilaçlar kalp krizi tedavisinde yüksek dozda kullanılırlar. Kalp krizi, anjiyo ve baypas sonrası uzun süreli de kullanılabilir.

Statinler: Kolesterol sorunu koroner arter hastalığı riskini arttırdığı için, kolesterol düşürücü ilaçlar (statinler) kullanılabilir. Atorvastatin ve simvastatin en yaygın reçete edilen statin grubu ilaçlardır.

Beta blokörler: Kalp hızı ve kasılmasını azaltarak ve kan basıncını düşürerek kalbin oksijen gereksinimini azaltırlar. Anjina, yüksek kan basıncı ve aritmide de kullanılırlar. Atenolol, metoprolol gibi ilaçlar en yaygın reçete edilen beta blokerlerdir.

Nitratlar: Damarların genişlemesini sağlayan ilaçlardır. Kan akımını arttırarak ve basıncını düşürerek göğüs ağrılarını azaltır. Ancak baş ağrısı, baş dönmesi ve yüzde kızarıklık gibi yan etkiler görülebilir.

ACE (Anjiyotensin dönüştürücü enzim) İnhibitörleri: Kan damarlarının daralmasına neden olan enzimi engelleyerek etki eder. Yüksek kan basıncını düşürerek kalbin rahatlamasını sağlar. Ancak ACE inhibitörü kullanan hastaların böbrek kontrolü yaptırması gerekir. Ayrıca öksürük, baş dönmesi ve potasyum yüksekliği gibi yan etkilerde meydana gelebilir.

Kalsiyum kanal blokörleri: Kalsiyum geçişine engel olarak damarları genişletirler. Kan akımını artırıp kan basıncını düşürürler ve bazı tipleri kalp hızını ve kasılmasını azaltır. Kalbin iş yükünü azaltarak göğüs ağrılarında etkilidirler. Amlodipin, verapamil ve diltizem gibi tipleri bulunmaktadır. Baş ağrısı ve yüzde kızarıklık gibi yan etkiler oluşabilir.

Diüretikler: Vücutta bulunan fazla su ve tuzun idrar yoluyla atılımını sağlayarak etki eder. Kalp yetmezliğinde ve tansiyon yüksekliğinde etkilidirler.

Dijital grubu ilaçlar: Kalp kasılmasını arttırarak kalp yetmezliğinde kullanılırlar. Aritmi sorununun tedavisinde de kullanılabilirler.

Cerrahi Tedavi

Koroner Anjiyoplasti

Anjinası olan kişilerde teşhisi koymak amacıyla veya kalpkrizi belirtilerinin acil tedavisinde uygulanır. Kalp damarları özelyöntemlerle görüntülenerek darlık derecesi kontrol edilir. İşlem esnasındakılavuz telle darlık geçilir. Üzerinde balon bulunan kateter; kılavuz telüzerinde ilerletilerek darlık olan bölgeye yerleştirilir. Sonrasında balonşişirilerek darlık açılır. Bazı vakalarda kan akımını sağlamak için stenttakılabilir. Bu şekilde kalp kasının tekrar beslenmesi sağlanır.

Koroner Arter Bypass Cerrahisi

Halk arasında ‘baypas’ ameliyatı olarak bilinen bu yönteme medikal ve girişimsel tedavilerde olumlu sonuç alınamadığında veya çok fazla kalp damarının tıkanması durumunda başvurulur. Bacak, kol veya göğüs ön duvarını besleyen damarlar farklı kesilerle kalbe greft olarak kullanılmak için hazırlanır. Kalp ve akciğer; işlevlerini yerine getirebilmesi için makineye bağlanır. Tıkalı damarların beslediği kalp bölgelerinin köprüleme yöntemi ile yeniden kanlanması sağlanır. Tüm işlemler tamamlandığı zaman kalbin çalışması sağlanır, makine desteğinden çıkılarak vücuda oksijenden zengin kan pompalanmaya başlanır.

Kalp Nakli

Kalp ciddi şekilde hasar alırsa, medikal, cerrahi tedavilerle başarılı olunamazsa ve ciddi kalp yetmezliği gelişirse kalp nakli yapılması gerekebilir.

Koroner Arter Hastalığında Beslenme

Koroner arter hastalığı için risk oluşturan bazı faktörleri kontrol altına almak için beslenme şekli düzenlenmelidir. Bunun için bir diyetisyen uzmanından yardım alabilirsiniz. Kalp sağlığını destekleyen yiyeceklerle beslenme tercih edilmelidir.

  • Meyve, sebze, tahıl, fındık, bakla tohumu gibi besinler ve omega-3 bakımından zengin besinler diyet programına dahil edilmelidir. Günde 2-3 porsiyon sebze ve 2-3 porsiyon meyve tüketilmelidir.
  • Öğle ve akşam yemeklerinde ana yemek olarak tahıl ve sebze tercih edilmelidir. Eğer ana yemeğk et ise, tabağa mutlaka bir salata veya sebze eklenmelidir.
  • Tam tahıllı besinler yüksek lif içermeleri nedeniyle bu besinlerden günde 3 porsiyon (90 gr/gün, 2 dilim tam tahıllı ekmek, bir kâse mısır gevreği) tüketilebilir.
  • Yeşil salatalara, makarna salatalarına ve güveçlere nohut ya da fasulye eklenebilir.
  • Doymuş yağ, trans yağ, kırmızı et, fazla tuz ve şekerden kaçınılmalıdır. Günlük toplam tuz tüketimi maksimum 3 gram olmalıdır.
  • Alkol tüketimi azaltılmalıdır. Fazla alkol tüketilmesi trigliserid düzeyini ve kan basıncını artırır. Ayrıca içerdiği yüksek kalori nedeniyle fazla kilo alınmasına neden olabilir.
  • Haftada en az 2 kez balık tüketilmelidir.

Koroner Arter Hastaları İçin Öneri ve Uyarılar

  • Yaşam şekli değişiklikleri önemlidir ancak tedavi sürecinde yeterli olmayabilir. Doktoru önerdiği ilaç tedavisine uyulması gerekir. Kullanılan ilaçlar hastalığın durumuna ve bireysel özelliklere göre farklılık gösterebilir. İlaçların isimleri, dozları, hangi amaçla kullandığı, yan etkileri, acil durumlarda kullanılması gereken ilaçları, besin veya ilaç etkileşimleri ve kullanma zamanları iyice bilinmelidir. Bu konuda doktordan yardım istenebilir.
  • Düzenli olarak doktor kontrolüne gidilmelidir.
  • Sigara kullanılmamalıdır.
  • Fiziksel aktivite yapılarak koroner arter hastalık riski azaltılabilir. Haftada 5 kez, günlük 30 dakika kadar egzersiz yapılabilir. Asansör yerine merdivenler kullanılmalıdır. Hastalık seviyesine göre egzersiz programı belirlenebilir. Bunun için mutlaka bir doktordan yardım alınmalıdır.
  • Stresli yaşamdan uzak durulmalıdır.
  • Vücut kitle indeksinin ve bel çevresi ölçüsünün yüksek olduğu durumlarda uygun yöntemlerle kilo kontrol altına alınmalıdır. 

12 Eyl 2019 - 09:30 - Sağlık


göndermek için kutuyu işaretleyin

Yorum yazarak Haberso Topluluk Kuralları’nı kabul etmiş bulunuyor ve yorumunuzla ilgili doğrudan veya dolaylı tüm sorumluluğu tek başınıza üstleniyorsunuz. Yazılan yorumlardan Haberso hiçbir şekilde sorumlu tutulamaz.

Anadolu Ajansı (AA), İhlas Haber Ajansı (İHA), Demirören Haber Ajansı (DHA) tarafından servis edilen tüm haberler Haberso editörlerinin hiçbir editöryel müdahalesi olmadan, ajans kanallarından geldiği şekliyle yayınlanmaktadır. Sitemize ajanslar üzerinden aktarılan haberlerin hukuki muhatabı Haberso değil haberi geçen ajanstır.




Anket Tekrar sokağa çıkma yasağı gelmeli mi ?