Tükenmişlik Sendromu Nedir, Neden Olur

Tanım olarak tükenmişlik sendromu; kişinin kendine çok fazla zaman ayıramamasına bağlı olarak ortaya çıkan bir sağlık sorunudur. Psikolojik anlamda sağlığı etkileyen bu rahatsızlıkta kişi, çok fazla yorgun, halsiz ve mutsuz hisseder. İş ortamında yaşanan stres nedeniyle ortaya çıkabilen bu hastalık aynı zamanda kişinin aile ilişkilerini de olumsuz yönde etkileyebilir, hatta bazı kişilerin bir süre bulunduğu ortamdan uzaklaştığı görülür.

Tükenmişlik Sendromu Nedir?

Tanım olarak tükenmişlik sendromu; kişinin kendine çok fazla zaman ayıramamasına bağlı olarak ortaya çıkan bir sağlık sorunudur. Psikolojik anlamda sağlığı etkileyen bu rahatsızlıkta kişi, çok fazla yorgun, halsiz ve mutsuz hisseder. İş ortamında yaşanan stres nedeniyle ortaya çıkabilen bu hastalık aynı zamanda kişinin aile ilişkilerini de olumsuz yönde etkileyebilir, hatta bazı kişilerin bir süre bulunduğu ortamdan uzaklaştığı görülür. İşte bu sürecin oluşum ve gelişim dönemi tükenmişlik sendromu olarak tanımlanır.

Tükenmişlik sendromu bir çeşit depresyon olarak da bilinmektedir. Bu rahatsızlığın en etkili tedavi yolu ise kişinin kendisine daha çok zaman ayırmasından geçer. Tükenmişlik Ölçeği baz alınarak geliştirilmiş ve Christina Maslach tarafından yapılan tanıma göre; işi gereği insanlarla yoğun bir ilişki içerisinde olan kişilerde görülen duygusal tükenme, duyarsızlaşma ve düşük kişisel başarı hissidir.

Tükenmişlik Sendromunun Nedenleri

Tükenmişlik sendromu herhangi bir mesleğe bağlı olarak ortaya çıkan bir hastalık olarak tanımlanmamalıdır. Bunun yerine bu psikolojik rahatsızlığı aşırı stresli çalışma koşullarında olan kişilerce daha fazla yaşandığı görülür. Genel olarak hastalığın nedenleri;

  • Aşırı hırslı olan kişilerde ortaya çıkar.
  • Kişi çalıştığı ortamda kendini gerekli hissetmiyorsa veya istediği değeri gördüğünü düşünmemesi halinde meydana gelebilir.
  • Aşırı yorgunluk halleri tükenmişlik sendromunun en önemli faktörleri arasındadır.
  • Çok yoğun ve uzun çalışma saatleri.
  • Yeterince dinlememe ve kişinin kendine gerekli zamanı ayıramaması.
  • Kişi bulunduğu ortamın ya da çalıştığı işin sıradanlaşmış olduğunu düşünüyorsa.
  • Çalışılan işten memnun olunmaması.
  • Kişi aşırı rekabet içeren bir ortamda çalışıyorsa ya da kendini sürekli başkalarına rakip olarak görüyorsa ortaya çıkar. Hırs, tükenmişlik sendromunda en önemli faktördür. Sürekli daha iyi olma isteği ve bir süre sonra istediği noktaya ulaşamayacağı düşüncesinin oluşması da kişinin kendini yetersiz görmesine sebebiyet verecektir.

Tükenmişlik Sendromunun Belirtileri

Tükenmişlik sendromu yukarıdaki nedenlere bağlı olarak ortaya çıkar ancak belirtileri birdenbire görülmez. Yavaş yavaş ve sinsice ilerleyen bir rahatsızlık olduğu için belirtilerini önceden fark ederek erken önlem alınma şansı vardır. Hastalık 4 evrede ele alınmaktadır. Bu evrelerde:

  • Birinci evrede kişi çok aşırı idealist bir kişilik yapısına sahiptir. Karşılaştığı tüm zorlukları bu yönüyle atlatabileceğine inanır ve buna bağlı olarak da her zorlukta kapasitesini daha fazla kullanmaya çalışır. Bu nedenle de hırs artar, yorgunluk üst seviyelere ulaşır. Sürekli kendinden ve kendisine ayıracağı zamandan ödün veren kişi daha hastalığı fark etmeden ilerlemesine sebep olur. Beklentilerin yükseltilmesi, yaşanacak hayal kırıklıklarının da yükseldiği anlamına gelmektedir.
  • İkinci evrede ise kişide umutsuzluk hâkim olmaya başlamıştır. Kişi yaptığı çalışmaların işe yaramadığını düşünür ve eskiden önemsemediği küçük ayrıntılara takılmaya başlar. Bu evrede kişi  bir önceki evrenin aksine daha az çalışma isteğine sahiptir.
  • Üçüncü evre tamamen kişinin kendisini engelleme evresidir. Kişi her ne kadar ortama uyum sağlamaya çalışsa da bunu başaramaz ve kendi ilkelerinden ödün vermeye başlar. Kendini neredeyse dünyadan soyutlar ve her şeyden geri çekilir. Ani öfke krizleri ve iştah bozuklukları ortaya çıkabilir.
  • Dördüncü ve son evrede ise kişi artık donuk ve her şeye duyarsızdır. Meydana gelen olaylar ondan bağımsızdır ve herhangi bir tepki vermemektedir.

Tükenmişlik Sendromu Nasıl Önlenir?

Bir önceki paragrafımızda da belirttiğimiz gibi tükenmişlik sendromu kendini yavaş yavaş göstermektedir. Bu sayede oluşan psikolojik değişikliklere zamanında müdahale edilerek tedavinin daha kısa sürede sonuç vermesi sağlanabilir. Eğer belirtiler kişi tarafından göz ardı edilir ve önemsenmezse hastalık daha sonra başa çıkılmaz bir boyuta ulaşabilir. Belirtilerin ve hastalığın tanımının net olarak bilinmesi önleme açısından büyük kolaylık sağlamaktadır.

Psikologlar tükenmişlik sendromuna yakalanmamak için öncelikle iş dünyasında daha gerçekçi hedeflerin konulması gerektiğini söylüyor. Yani ulaşılması daha kolay ve gerçekleşme ihtimali daha yüksek olan amaçlar kişiye birçok noktada kazanç getirebilir ve iş dünyasında başarılı olmasını sağlayabilir. Fakat gerçekleşme ihtimali neredeyse imkansız olan hedefler konulduğunda, bu kez fayda yerine zarar verecek ve bir süre sonra kişinin kendine olan güveninin kaybedilmesine sebep olacaktır.

Ayrıca tükenmişlik sendromu genel olarak şu şekilde önlenebilmektedir; kişi kendi kapasitesini bilmeli ve nelere yetip yetmediğinin ayırdına varmalıdır, yapılan işten memnun olunmalı ve mutsuz olduğunu hissettiği an başka alanlara yönelmeyi denemelidir. İmkan varsa iş veya meslek değişikliği yapılmalıdır.

Tükenmişlik sendromu sadece çalışan kişilerde görülmez. Örneğin; 2-3 çocuğu olan bir annenin ev işlerine ve çocuklarına yetemediği hallerde de bu soruna rastlanabilir. Onlar da aynı şekilde, çok bunaldıklarını hissettikleri anda biraz ortam değişikliği yaparak, birilerinden destek alarak böylesi psikolojik sorunların üstesinden gelebilirler.

Tükenmişlik Sendromunun Tedavisi

Bu sağlık sorunu tamamen psikolojiktir. Tükenmişlik sendromu içerisinde olan kişilere genellikle bulundukları ortamdan bir süre uzaklaşmaları, kendilerine zaman ayırmaları ve imkan varsa tatil yapmaları önerilmektedir. Çünkü yoğun iş temposu nedeniyle insanlar hem iş hayatlarına, hem ailelerine, hem de kendilerine aynı oranda zaman ayıramamaktadırlar.

Bu yoğun yaşam tarzı sürekli olduğunda ise bir süre sonra ufak tefek sıkıntılar, yorgunluklar, bunalımlar ve mutsuzluklar oluşabilmektedir. İşte bu nedenler göz önüne alındığında ne kadar çalışırsak çalışalım, arada sırada kendimize zaman ayırmalı, küçük hediyeler ve özgür anlar ile ödüllendirmeliyiz.

Paragraf

Herhangi bir ilaç kullanımına gerek duymadan kişi kendini fark ederek bu hastalığı yenebilecektir. Bu hastalıktan korunmak için iş ilişkilerinde pozitif ve negatif olan her şeyin ayırt edilmesi ve tüm çıplaklığı ile konuşulması gerekir. Hırs duygularından mümkün olduğunca uzak durulmalıdır. İş yerinde kendisini motive edebilecek uğraşlar bulunmalıdır.

11 Eyl 2019 - 16:45 - Sağlık


göndermek için kutuyu işaretleyin

Yorum yazarak Haberso Topluluk Kuralları’nı kabul etmiş bulunuyor ve yorumunuzla ilgili doğrudan veya dolaylı tüm sorumluluğu tek başınıza üstleniyorsunuz. Yazılan yorumlardan Haberso hiçbir şekilde sorumlu tutulamaz.

Anadolu Ajansı (AA), İhlas Haber Ajansı (İHA), Demirören Haber Ajansı (DHA) tarafından servis edilen tüm haberler Haberso editörlerinin hiçbir editöryel müdahalesi olmadan, ajans kanallarından geldiği şekliyle yayınlanmaktadır. Sitemize ajanslar üzerinden aktarılan haberlerin hukuki muhatabı Haberso değil haberi geçen ajanstır.




Anket Tekrar sokağa çıkma yasağı gelmeli mi ?