Uyku Apnesi Nedenleri, Belirtileri ve Tedavisi

Uyku esnasında, herhangi bir nedenle, en az 10 saniye solunumun durması durumuna denilir. Solunumun geçici olarak durması tıp dilinde apne olarak ifade edildiği için, uyku apnesi de halk arasında sadece bu terim ile anılabilmektedir.

Uyku Apnesi Nedir?

Uyku esnasında, herhangi bir nedenle, en az 10 saniye solunumun durması durumuna denilir. Solunumun geçici olarak durması tıp dilinde apne olarak ifade edildiği için, uyku apnesi de halk arasında sadece bu terim ile anılabilmektedir. Geniz eti, bademciklerin aşırı büyümesi, horlama gibi sorunlar apneye sebep olabilmektedir.

Bazı kişilerde yüzeysel, bazı kişilerde ise hayati tehlikesi olan bu durum, gece boyunca birkaç kez tekrarlanabilir. Ülkemizde görülme sıklığı %1-4 olan apne önemli bir sorun olarak kabul edilmeli ve gereken önlemler alınmalıdır. Hastalığın 3 türü bulunmaktadır. Bunlar;

  • Obstrüktif (Tıkayıcı) Uyku Apnesi: En yaygın görülen apne türüdür, üst solunum yollarının tıkanması nedeniyle meydana gelir.
  • Santral Uyku Apnesi: Beyinde solunumu kontrol eden kaslara, gerekli sinyallerin iletilmemesi nedeniyle oluşur.
  • Mikst Uyku Apnesi: Nadirde olsa hem santral hem de tıkayıcı uyku apnesinin bir arada görüldüğü durumdur.

Uyku Apnesinin Nedenleri

Hastalığın temel nedeni boğazdaki hava yolunun kapanmasıdır. Bunun sebebi aşırı büyümüş geniz eti de, bademciklerin şişmesi de olabilir, çok ileri düzeyde olan horlama sorunu da olabilir. Bazen de sebebi doğuştan kaynaklanabilir. Yani üst solunum yolunda bir daralma sorunu varsa, çocukluktan itibaren solunum yolu yıpranacak ve uyku esnasında apne sendromu yaşanacaktır. Bu nedenle uyku apnesinin yetişkinler kadar çocuklarda da görüldüğünü söyleyebiliriz.

Horlama problemi toplumumuzun çok büyük bir kesiminde görülmektedir. Özellikle geniz eti olanlar ve yaşlı kişilerde daha ileri boyuttadır. Fakat apne rahatsızlığı olan kişilerdeki horlama, normalden 3-4 kat daha şiddetli, sesli ve kaba bir şekilde geçekleşmektedir. Uzmanlar nedenleri arasında sayılmasını tam olarak doğru bulmasa da, uyku apnesi olan kişilerin %40’ın da hipertansiyon sorununun olduğu bilinmektedir.

Uyku Apnesinin Belirtileri

Hastalığın en önemli belirtisi hiç kuşkusuz ki solunumun durmasıdır. Kişi gece uykusunda nefes alamadığı için uyanıyorsa vakit kaybetmeden bir doktora görünmelidir. Çünkü bazı hastalar solunum durduğu an uykusundan sıçrayarak uyanır ve yeniden nefes almaya başlar. Oysa uykusu çok ağır olan hastalar 10 saniyeden daha uzun süre nefes alamadığında ve kalkmadığında hayati tehlikeye oluşan sonuçlar meydana gelmektedir. Uyku apnesinin genel belirtileri ise;

  • Uykuda solunumun durması
  • Horlama
  • Huzursuzluk
  • Nefes darlığı
  • Sık sık iç çekme
  • Erkek olmak (erkeklerde kadınlara oranla daha çok görülmektedir)
  • Elleri ve kolları kullanarak sanki suda boğuluyormuş hissi yaşamak veya zor bir durumdaymış gibi çırpınarak uyanma
  • Sabahları bitkin ve sanki hiç uyumamış gibi uyanma
  • Terleme
  • Sık sık idrara çıkma
  • Ağız kuruluğu
  • Baş ağrısı
  • Unutkanlık
  • Konsantrasyon bozukluğu
  • Depresyon ve mutsuzluk
  • Sürekli uykulu ve yorgun hissetme

Yukarıda yer alan belirtilerin çoğu uyku esnasında olan durumlardır. Bu kişiler kaliteli bir uyku uyuyamamaları nedeniyle gün içerisinde sürekli yorgun ve uykusuz olacaklardır. Eğer hasta öğrenci ise derse kendini verememe, dikkat dağınıklığı, konsantrasyon bozukluğu gibi durumlar da belirtiler arasında yer alır. Bu noktada ebeveynlerin bilinçli olmasını, öğretmenlerden bu tarz şikayetler geliyorsa altında yatan nedenleri araştırmasını tavsiye ederiz. Ancak belirtiler her zaman bu kadar masum olamayabiliyor.

Daha ilerlemiş vakalarda ani ölümler, felç geçirme, kalp yetmezliği, akciğer hastalarında solunum yetmezliği, cinsel isteksizlik, kontrol altına alınamayan diyabet ve kilo vermede güçlük gibi durumlar da uyku apnesinde meydana gelen oldukça ciddi sağlık sorunlarıdır. Saydığımız bu durumlar özellikle çalışma esnasında meydana gelirse, hayati tehlikesi olan iş kazalarına neden olabilir. Örneğin uzun yola giden şoförler, elektrik direğinin tepesinde çalışmak zorunda olan kişiler, apne meydana geldiği anda sonu ölüme varan tehlikeli durumları yaşayabilirler.

Uyku Apnesi Nasıl Önlenir?

Obezite boyutuna ulaşmış bireyler ideal kilolarına ulaşarak, apne sorunu oluşma ihtimalini en az %50 oranında azaltabilirler. Bunun dışında diğer tüm hastalıklarda da olduğu gibi sigara ve alkol tüketimi varsa bırakılmalı, uyku ilaçları kullanılmamalı ve sırt üstü yatılmamalıdır. Televizyonlarda ve marketlerde horlamayı giderici burun spreyleri veya bantlar uzmanlar tarafından önerilmemektedir.

Uyku Testi (Polisomnografi) Nedir?

Hastalığın tedavi sürecine başlamadan önce elbette ki daha önemli adım teşhisi olacaktır. Bilinmelidir ki bazı hastalıklar yanlış tanı konulduğu için tedavi sürecine geç kalınmakta veya yanlış uygulamalarla daha kötü sonuçların doğmasına sebep olmaktadır. Bu nedenle tedavi kadar hastalığın teşhisi de çok önemlidir. Uyku apnesinin nasıl teşhis edildiğini açıklarsak;

Bu sağlık sorunu için özel bir test uygulanmaktadır. Polisomnografi adı verilen uyku apnesi testi bütün gece boyunca kişinin beyin aktivitelerini ve solunumsal durumunu kayıt altına alır. Uyku esnasında; ağız ve burundan yayılan hava akımı, beyin dalgaları, horlama, göz hareketleri, kol ve bacak hareketleri, kalp atışının hızı, oksijen seviyesi gibi ölçümler yapılır. Bu ölçümlerin doğru yapılabilmesi için hastanın bir gece uyku odasında kalması gerekmektedir.

Polisomnografi hakkında yapılan araştırmalarda; testin yapılması teklif edilen hastaların %90’lık kısmının ilk önce kabul etmediği yer alıyor. Birçok hasta ‘’ben başka yerde uyuyamam’’ diyerek teklifi reddediyor. Oysaki yapılan işlemler son derece basit ve rahat. Bunun için hastanın kişisel eşyalarını yanına alarak testin yapılacağı sağlık kuruluşuna tek başına gelmesi istenir. Yakınlarından birinin eşlik etmemesi özellikle belirtilir. Çünkü uyku esnasında hastanın tamamen yalnız olması ve parametrelerin doğru bir şekilde tespit edilmesi amaçlanır.

Daha sonra hasta uyku testine hazırlanır ve uyumak istediği saatte tıpkı evinde olduğu gibi yatağına yatırılır. Uyku saatinin gelmesine kadar hasta ortama biraz alışacağı için uykuya dalmakta çok zorluk çekmez. Test esnasında vücudun bazı noktalarına bağlanan kablolardan alınan sinyaller odanın dışında bulunan cihaza aktarılır. Hastadan alınan kayıtlar daha sonra detaylı bir şekilde incelenir. Üzerinde kablolar bulunan ve birileri tarafından izlenen hasta tedirgin olabileceği için elbette sık sık uyanabilir. Ama ne olursa olsun gerekli verilerin toplanması sağlanmaktadır.

Net teşhisi koyacak olan doktor bu test sayesinde hastanın gece boyunca kaç kez uyandığını, nefes alışının kaç defa durduğunu, kalp hızını ve derin uykuya dalıp dalmadığını analiz edebilir. Elde edilen bu veriler doğrultusunda hastanın uyku apnesi olup olmadığına karar verilir. Son olarak herkes tarafından merak edilen bir soruya da cevap verelim. Polisomnografi ev ortamında da yapılabilen bir testtir. Fakat gerek hastaya gerekse uzman ve teknisyen ekibine zor olduğu için çok fazla tercih edilmemektedir. Gerekli olan cihaz, elektrotlar, bilgisayar ve diğer teçhizatların taşınması, kurulması ve toplanması bir hayli zaman almaktadır. Bu nedenle şartlar mecbur kılmıyorsa bu işlemin evde yapılması tercih edilmez.

Uyku Apnesi Tedavisi

Hastalığın teşhisi konulduktan sonra yapılması gereken ilk şey kulak burun boğaz doktoruna giderek, üst solunum yollarında herhangi bir darlık olup olmadığını tespit etmektir. Eğer nefes almayı güçleştirici ve uyku esnasında durmasına sebep olacak anatomik bir darlık varsa, cerrahi operasyon gerekebilir. Uyku apnesi tedavisindeki temek amaç; hava yolunu devamlı açık tutmayı sağlayacak işlemlerdir.

Tedavi süreci kişinin durumuna göre değişebilir. Geniz eti varsa bu alınır, horlama varsa bu sorunun altında yatan nedenler araştırılır, doğuştan kaynaklanan bir durum söz konusu ise de ameliyatla tedavi yapılabilir. Eğer hasta aynı zamanda obez ise doktor tarafından ilk olarak zayıflaması ve sağlıklı bir yaşam sürmesi istenir. Bunun için hastalar kendilerine uygun diyet programlarını seçmeli ve egzersizlerini düzenli olarak yapmalıdırlar. Tabi ek olarak şeker, tansiyon veya kalp gibi rahatsızlıklar mevcut ise bu diyetlere doktor eşliğinde başlanmalıdır.

Daha ciddi vakalarda tedavi esnasında pozitif hava basıncı (CPAP) uygulanır. Eğer hastalar bu cihazı kullanmakta zorluk çeker veya istemezse, ağız içi aparatlar kullanılarak, dilin geriye kaçıp solunum yolunu tıkaması önlenebilir. Bu tür cihazlar uyku esnasında hastanın üst solunum yollarının açık kalmasını sağlayarak apne sorunu önleyebilmektedir. 

11 Eyl 2019 - 13:55 - Sağlık


göndermek için kutuyu işaretleyin

Yorum yazarak Haberso Topluluk Kuralları’nı kabul etmiş bulunuyor ve yorumunuzla ilgili doğrudan veya dolaylı tüm sorumluluğu tek başınıza üstleniyorsunuz. Yazılan yorumlardan Haberso hiçbir şekilde sorumlu tutulamaz.

Anadolu Ajansı (AA), İhlas Haber Ajansı (İHA), Demirören Haber Ajansı (DHA) tarafından servis edilen tüm haberler Haberso editörlerinin hiçbir editöryel müdahalesi olmadan, ajans kanallarından geldiği şekliyle yayınlanmaktadır. Sitemize ajanslar üzerinden aktarılan haberlerin hukuki muhatabı Haberso değil haberi geçen ajanstır.




Anket Tekrar sokağa çıkma yasağı gelmeli mi ?